20th، جولای 2022
نويسنده: user1daftar

www.MajdeDez.com

زمان انتشار: 20th, جولای 2022 ساعت 12:00 ق.ظ | کد خبر: 92344

عصر امام کاظم علیه السلام، آغاز بحران ها

عصر امام کاظم علیه السلام، از ولادت تا شهادتش، از دو جهت پر حادثه ترین عصرها بود. یکی از آن جهت که خاندان اموی آخرین نفس های خود را در آخرین روزهای حاکمیت ننگین خود برمی آورد و شورش مخالفان، خوارج و غیر خوارج به اوج خود رسیده بود؛ دیگر اینکه مدعیان بی شماری به صحنه آمده بودند و برای رسیدن به حاکمیت تلاش می کردند. بازار گرم مخالفان کهنه کار و مدعیان نوظهور، به فتنه ای می مانست که کمتر کسی می توانست دامن خود را از آن فروچیند و دینش را به سلامت حفظ کند. برای نشان دادن چهره اعتقادی و سیاسی این عصر، سندی محکم تر از روایت محمد بن قولویه به نقل از هشام بن سالم، نخواهیم یافت.

 

محمد بن قولویه به سند خود از هشام بن سالم می گوید: پس از وفات امام صادق علیه السلام، من [هشام بن سالم] و مومن الطاق در مدینه بودیم و مردم در اطراف عبدالله بن جعفر گرد آمده بودند. از زکات پرسیدیم، پاسخ مرجئه داد. گریان و گمراه در کوچه های مدینه بودیم که کسی مرا به سرای موسی بن جعفر علیه السلام رهنمون شد… داخل شدم و دیدم حضرت موسی بن جعفر علیه السلام در آنجاست. حضرت بی مقدمه فرمود: «نه به سوی مرجئه، نه به سوی قَدَریه، نه به سوی معتزله و نه به سوی زیدیه؛ بلکه به سوی من [بیایید]».

موسی بن جعفر علیه السلام، امام فضیلت ها

برای امام کاظم علیه السلام فضیلت های بسیاری ثبت شده است. الطاف و محبت های آن حضرت، گاه حتی شامل حال برخی ناآگاهان و دشمنان نیز می شد. برخی از صفات نیک و فضیلت های امام عبارت بود از:

حلم و بردباری

حلم و بردباری، از ویژگی های برجسته امام کاظم علیه السلام در برخورد با مردم بود. آن حضرت که به خاطر همین ویژگی اش، «کاظم » لقب گرفت، علم را با حلم، آراسته و در برابر ناملایمات روزگار بردبار بود. او با دشمنان و بد اندیشان با نرمی رفتار می کرد و با برخوردهای انسان ساز خود آنها را تربیت می فرمود.

پاسخ بدی را به نیکی دادن

آن حضرت بخشنده ترین مردم زمان خویش بود. در منابع شیعه و اهل سنت آمده است که هرگاه از کسی بدی و ناخوشایندی به آن حضرت می رسید، با فرستادن هدایایی، پاسخ می داد، و این اوج بخشندگی و سخاوت است.

عبادت و بندگی

در میان مناقب بی شمار امام هفتم علیه السلام، خلوت با معشوق و مناجات با قاضی الحاجات، جلوه خاصی دارد؛ به همین دلیل آن حضرت را «عبد صالح، راهب بنی هاشم و زین المتهجدین» لقب داده اند. او بسیاری از شب ها را تا سپیده صبح، به دعا و مناجات می گذارند.

 

در زیارت نامه آن حضرت چنین می خوانیم: «درود بر موسی بن جعفر علیه السلام، وصی نیکان و پیشوای برگزیدگان. .. آن کسی که شب را تا سحر [زنده می داشت و] به استغفار همیشگی، و سجده های طولانی و گریه های سرشار، و مناجات بسیار، و ناله های پی در پی بیدار بود.»عبادت و راز و نیاز آن بنده صالح خدا همگان را مجذوب خود ساخته بود؛ حتی در زندان هارون الرشید، از اینکه جای خلوتی برای مناجات با دوست نصیبش شده بود، خدا را شاکر بود.

فعالیت های اجتماعی امام کاظم علیه السلام

امام موسی بن جعفر علیه السلام در طول مدت عمر پربرکت خود، با وجود همه رنج ها و مشقت هایی که متحمل شد، در فعالیت های اجتماعی و رسیدگی به مشکلات مردم نیز، پیشتاز و اثرگذار بود. برخی از فعالیت های امام در این زمینه عبارت بود از:

جهاد علمی و فرهنگی

با توجه به اختناق و فشار شدیدی که در عصر امامت امام کاظم علیه السلام وجود داشت، برخورد مستقیم با حکومت عباسی به نفع اسلام نبود. پیشوای هفتم با علم به این موضوع، به جای رویارویی مستقیم با حکومت، به تقویت مبانی فکری ـ فرهنگی جامعه، و زدودن انحراف ها پرداخت. از فعالیت های علمی و فرهنگی آن حضرت، ردّ شبهه ها و انحراف ها بود. مهم ترین عوامل این انحراف ها، حکومت نابسامان و نیز فاصله گرفتن مردم از پیشوایان مذهبی بود.

 

اقدام دیگر امام موسی بن جعفر علیه السلام، تقویت مکتب علمی پدران خویش بود، امام همچون خورشیدی گیتی فروز، در سپهر دانش می درخشید. این بخش از حیات آن حضرت را در نشر معارف اسلامی و روشن کردن افکار، می توان ارزنده ترین جنبه شخصیتی او نیز دانست.

 

تربیت شاگردانی که هرکدام چون رودی جاری از سرچشمه زلال معارف اهل بیت بودند، از دیگر فعالیت های علمی و فرهنگی آن امام بود. صدها نفر، از محضر پرفیض امام موسی بن جعفر علیه السلام بهره می بردند و اخبار و احادیث او را نقل می کردند، از جمله: یونس بن عبدالرحمن، صفوان بن یحیی، محمدبن ابی عمیر، عبدالله بن المغیره، حسن بن محبوب، احمدبن ابی نصر، علی بن جعفر، عبدالرحمن بجلی، اسحاق بن عمار صیرفی، اسماعیل بن موسی بن جعفر، داوود برقی و اسماعیل بن مهران.

خدمت رسانی به مردم

امام موسی کاظم علیه السلام در دوره امامت خود، تأمین نیازها و حل مشکلات مردم، به ویژه شیعیان، و خدمت به آنان را همواره در نظر داشت و سفارش های بسیاری دراین باره دارد؛ از جمله فرموده است: «خداوند در زمین بندگانی دارد که برای رفع نیازهای مردم تلاش می کنند. این بندگان در قیامت درامانند و کسانی که مؤمنی را شاد سازند، خداوند قلب او را در قیامت شاد می کند».

شیوه مبارزاتی

شرایط سیاسی و حکومت خلفای عباسی، ایجاب می کرد که امام علیه السلام در زمینه های علمی، مبارزه خود را با حکومت غاصب آغاز کند و از طریق نشر معارف، به جلوگیری از شیوع عقاید منحرف بپردازد.

 

امام به روش های مختلف در برابر حکومت عباسی می ایستاد و یارانش را در این زمینه راهنمایی می کرد. برای نمونه به صفوان فرمود: همه ویژگی های تو جز یک مورد، پسندیده است؛ چرا شترهای خود را به هارون کرایه می دهی؟

 

عرض کرد: برای سفر حج کرایه می دهم و خودم هم به دنبال شترها نمی روم.

 

امام پرسید: آیا دوست نداری، هارون حداقل تا بازگشت از مکه، زنده بماند تا کرایه ات را بپردازد؟

 

صفوان پاسخ داد: آری.

 

حضرت فرمود: کسی که دوستدار بقای ستمگران باشد، از آنان به شمار می آید و هر کس با آنان باشد، جایش در آتش است.

 

امام کاظم علیه السلام با بر حذرداشتن یاران خود از پذیرفتن شغل های دولتی، که تقویت حاکمان ظالم را در پی داشت، ضمن اینکه خط بطلانی بر مشروعیت دستگاه خلافت عباسی می کشید، زمامداران غاصب را منزوی، و از داشتن پایگاه مردمی نیز محروم می ساخت.

 

البته امام با اشتغال یاران شایسته و مورد اعتماد خود در مناصب مهم مخالفت نمی کرد؛ زیرا این موقعیت ها، موجب نفوذ در دستگاه حکومتی می شد و مردم را تحت حمایت کارگزاران نفوذی امام قرار می داد. وزارت علی بن یقطین در دستگاه خلافت، به همین منظور بود. وی که از شاگردان برجسته امام و شخصیتی مورد اعتماد بود، از طرف هارون برای این منصب برگزیده شد. علی بن یقطین در تمام مدت وزارتش، دژی استوار و پناهگاهی مطمئن برای شیعیان بود و در آن شرایط دشوار، در تأمین اعتبارات لازم برای حفظ حیات واستقلال اقتصادی یاران امام علیه السلام نقش مؤثری ایفا می کرد. وی چندین بار خواست از پست خود استعفا دهد، ولی امام علیه السلام او را از تصمیمش منصرف ساخت.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی حوزه