1st، جولای 2022
نويسنده: user1daftar

www.MajdeDez.com

زمان انتشار: 1st, جولای 2022 ساعت 12:00 ق.ظ | کد خبر: 92300

ازدواج از دیدگاه اسلام

تعریف های متعددی برای واژه ازدواج ارایه شده است که به یکی از انها اشاره می شود: ازدواج فرایندی است که از کنش متقابل بین دو فرد، یک مرد و یک زن که برخی شرایط قانونی را تحقق بخشیده اند و مراسمی برای برگزاری زناشویی خود برپا داشته اند و به طور کلی، عمل انان مورد پذیرش قانون قرار گرفته، اطلاق شده است. در بینش اسلامی، مقصود از ازدواج، پیوند زناشویی رسمی میان دو جنس مخالف است که اغلب بالغ بوده و طبق شرایط شرعی و قانونی لازم انجام گرفته است

دین اسلام به تشکیل خانواده و حفظ کانون ان اهمیت زیادی داده و در روایات و احادیث متعددی به ازدواج به عنوان گام اول، حیاتی و مهم برای تشکیل خانواده و تداوم ان توصیه شده است. در این بخش دیدگاه اسلام درباره ازدواج را در دو بعد ازدواج از دیدگاه ایات و ازدواج از دیدگاه روایات بیان می شود.

الف. ازدواج از دیدگاه ایات

درقران کریم ایات متعددی به بیان موضوع ازدواج اختصاص داده شده است و خداوند متعال به گونه ای ظریف مطلب را تبیین کرده است. در زیر برخی از این ایات بیان می شوند. تاکید و ترغیب هایی که از ناحیه ایات در زمینه ازدواج وارد شده و بر اهمیت و ضرورت ان دلالت دارد، به چند دسته تقسیم می شود: در مذمت مجرد ماندن و اختیار نکردن همسر و تاکید بر تشویق و ترغیب دیگران به ازدواج؛ قران به پرهیزگاران دستور می دهد زنان و مردان را به همسری یکدیگر دراورید و نگذارید زنان و مردان مجرد باقی بمانند (و انکحوا الایامی منکم و الصالحین من عبادکم و اِمایکم) (نور، ۳۲)

منشا طبیعی ازدواج: ازدواج به معنای جمع شدن نر و ماده اختصاص به افراد بشر ندارد؛ بلکه در مجموعه هستی این قانون حاکم است و انسان ها و افراد بشر جزیی از این مجموعه هستند (و من کل شیی خلقنا زوجین لعلّکم تذکرون) (ذاریات: ۴۹)

غریزه جنسی: قران اصل مساله ی شهوت و غریزه جنسی، همچنین مسیر ارضای ان و این را بیان کرده است که کدام مسیر صحیح و کدام یک باطل است. (و لوطاً اذ قال لقومه اتاتون الفاحشه ماسبقکم بها من احد من العالمین انکم لتاتون الرّجال شهوه من دون النساء بل انتم قوم مسرفون) (اعراف: ۸۱-۸۰).

نیاز به سکون و ارامش: از عوامل ازدواج، همان نیاز و تمایل انسان ها به ارامش و سکون است که در سایه ی ازدواج، تحقق پیدا می کند. خداوند متعال در این رابطه می فرماید: (هو الذی خلقکم من نفس واحده و جعل منها زوجها لیسکن الیها)(اعراف: ۱۸۹)

نیاز به انس و مودت: نیاز روحی و فطری انسان ها به انس و مودت، امری بدیهی است. قران کریم می فرماید: (این انس و مودت را ما در کانون ازدواج و همسری قرار داده ایم و زن و شوهر را مانوس و محبوب یکدیگر قرار دادیم؛ و من ایاته ان خلق لکم من انفسکم ازواجاً لتسکنوا الیها و جعل بینکم موده و رحمه ان فی ذلک لایات لقوم یتفکّرون) (روم: ۲۱)

میل به تداوم وجود خویش: ازدواج منشا بقای نسل و حفظ نوع بشری است و قران کریم، زناشویی را تنها وسیله ی حفظ نسل و بقای نوع انسان و داشتن فرزندان صالح معرفی کرده است. (والله جعل لکم من انفسکم ازواجاً و جعل لکم من ازواجکم بنین و حفده) (نحل: ۷۲) یکی از صفات عبادالرحمن این است که از خداوند متعال می خواهند که به انها فرزندان صالح بدهد (اسلامی پناه، ۱۳۸۴: ۲۷(

ب. ازدواج از دیدگاه احادیث

در احادیث و روایات متعددی ایمه اطهار علیهم السلام جوانان را به ازدواج و خانواده ها را به فراهم کردن شرایط و مقدمات ازدواج توصیه و سفارش کرده اند. از میان احادیث به چند مورد می توان اشاره کرد. پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله: بهترین ازدواج ها ان است که اسان تر انجام گیرد (نهج الفحصاحه، ۲۴۸). پیامبر اکرم صلی الله علیه و اله: در اسلام هیچ بنایی ساخته نشد که نزد خدای عزوجل محبوب تر و ارجمندتر از ازدواج باشد (بحارالانوار، ج ۱۰۳( امام صادق علیه السلام: هر که از ترس تهیدستی ازدواج نکند، به خدای متعال گمان بد برده است. خدای متعال می فرماید: اگر تهیدست باشند، خداوند از فضل خود توانگرشان می کند (نورالثقلین، ج ۳(

مدل های متنوع ازدواج

هیچ انسانی به تنهایی کامل نیست، زن و مرد مکمل یکدیگرند، خداوند انسان را به گونه ای افرید که بدون همسر ناقص است. انسان هرچقدر از نظر علمی، ایمان و اخلاق بالا رود، تا همسر اختیار نکند، به کمال مطلوب نمی رسد. پس هیچ چیز دیگری جای ازدواج و تشکیل خانواده را نمی گیرد.

مذکر و مونث نیازمند هم هستند از نظر روحی، جسمی و عاطفی هر کدام به تنهایی ناقص اند. مهم ترین نیازی که بر اثر ازدواج تامین می شود، نیاز به ارامش و احساس امنیت و اسودگی است. این نیاز که در سرشت ادمی ریشه دارد و هنگامی کامل می شوند که در کنار هم قرار گرفتند. قران زن و مرد را لباس همدیگر می داند (زنان لباس شما مردانند و شما مردان لباس زنانید) (بقره:  ۱۸۷) مطابق نظر مفسرین قرانی، این ایه بیانگر این نکته است که زن و مرد مکمل و متمم و حافظِ ابروی یکدیگرند و پوشاننده ی راز هم هستید و هرکدام به دیگری نیازمندند. همانطور که انسان بدون لباس نمی تواند در جامعه ظاهر شود؛ زیرا لباس پوشاننده فرد از پریشانی ها و بیهودگی ها است. همسر نیز از پریشانی و بی پناهی نجات بخش است.

با توجه به فرهنگ ها و اداب و رسوم حاکم بر منطقه ای یا شهر و روستا، ازدواج انواع و اقسام مختلفی که به برخی از انواع ازدواج ها اشاره می شود.

ازدواج سوء استفاده گرانه: ازدواجی است که در ان شخص چه جسمی یا روحی مورد سوء استفاده طرف مقابل قرار می گیرد.

ازدواج برای مقام و عنوان: نوعی از ازدواج است که در ان شخص فقط برای پست، مقام و موقعیت فردی، اجتماعی و خانوادگی تمایل به ازدواج دارد. اگر با کسی فقط برای ثروت یا مقام او ازدواج کنید و هیچ وجه اشتراکی با هم نداشته باشید، خیلی زود متوجه خواهید شد که همیشه هم پول همه چیز نیست.

ازدواج با همسر غایب: در اینگونه ازدواج ها سر همسران انقدر به کار و فعالیت های خارج خانه گرم است که هیچ وقت همدیگر را نمی بینند. شغل هایی هست که فرد مجبور است زمان زیادی را خارج از خانه و خانواده بگذراند. افرادی هم هستند که برای کارشان بیشتر از خانواده شان وقت می گذارند. این مسیله ممکن است به دلیل نیاز مالی باشد و یا اینکه بخواهند در کارشان همیشه برتر و اول باشند.

ازدواج با دوام: این ازدواج، ازدواجی است که هر کسی رویای ان را در سر می پروراند. پیرمرد و پیرزنی که تا اخر عمر با رضایت کنار هم زندگی کرده اند، چنین ازدواجی داشته اند. برای داشتن ازدواجی بادوام باید تلاش کرد. ازدواجی که در برابر مشکلات مالی و اقتصادی، بیماری ها، مشکلات فرزندان، شکستن قلب ها و خیلی مسایل و مشکلات دیگر طاقت بیاورد، ازدواجی بادوام است. زیرا زوجین از تمام این مشکلات با کمک و همکاری یکدیگر گذشته اند. انها برای گذشتن از سد مشکلات و موانع موجود بر سر راه خوشبختی شان دست در دست همدیگر تلاش می کنند. خنده هایشان، گریه هایشان، شادی ها، غصه ها و کارهایشان با هم و در کنار هم بوده است. انها می دانند که همیشه می توانند روی همدیگر حساب کنند (خرایی گشتی، ۱۳۹۲(

ازدواج چند همسری: ازدواج چند همسری بر دو نوع است: چند زنی و چند شوهری. چندشوهری:که عبارت از ازدواج یک زن با چند مرد است. به قدری کمیاب است که تنها در میان برخی از اقوام و قبایل دور افتاده، مانند نپال، تبت و برخی اقوام قطبی دیده می شود. به این معنی که گاهی زنی با چند برادر ازدواج می کند و همه انان را پدر فرزندان خود می داند و گاهی نیز چند مرد بیگانه زن مشترک می گیرند و یکی از انان پدر فرزندان به شمار می رود.

چند زنی: ازدواج چند زنی همان ازدواج یک مرد با چند زن که به مراتب شایع تر از شکل چند شوهری است؛ اما چند زنی در گروه های دیگر اجتماعی به ویژه طبقات بالای جامعه رایج بوده است که دارای وضع مالی خوبی بوده اند، هدف ان علاوه بر تمتع از زنان، داشتن اولاد زیاد و تحکیم موقعیت اجتماعی و استفاده از نیروی کار زنان در کشاورزی بوده است و امروز هم در کشورهای اسلامی وجود دارد.

ازدواج با ارواح: حکایت از رسمی خاص دارد که بر اساس ان زن بیوه و فاقد فرزند با برادر یا یکی از خویشان شوهر خود ازدواج می کند که فوت شده و از خود فرزندی بر جای نگذارده است.

ازدواج موقت: شریعت مقدس اسلام با وضع چنین قاعده ای درصدد ان است تا حداقل انتظام در روابط بین دو جنس پدید اید و از فحشا و فساد جلوگیری به عمل اید. ازدواج موقت، پدیده ای اسلامی است، اما در دیگر نقاط جهان انواع مشابه ان را می توان یافت.

از انواع دیگر ازدواج ها می توان به ازدواج ازمایشی، ازدواج خصوصی، ازدواج دوستانه اشاره کرد (بابا زاده، ۱۳۹۲)

رسوم ازدواج درفرهنگ ها و کشورهای مختلف

شکل و شیوه برگزاری مراسم و جشن های ازدواج در مناطق مختلف و در میان کشورهای گوناگون جهان متفاوت بوده است و هر کدام مطابق فرهنگ و رسوم و اعتقادات خاص خود مراسم ازدواج را برگزار می کنند، در زیر نحوه ازدواج در برخی از این فرهنگ ها بیان می شود.

بنگلادش: در برخی از قبایل این کشور خون انگشت داماد با تنبول – نوعی گیاه – مخلوط می شود و به عروس داده می شود.

انگلستان: عروس برای خوش شانسی در زندگی، سکه ای درکفش خود قرار می دهد.

المان: چند روز قبل از مراسم عروسی، دوستان و بستگان ظروف چینی قدیمی را جلوی پای عروس و داماد روی زمین می اندازند تا زندگی شاد و سرشار از موفقیتی داشته باشند.

هند: عروس لباس قرمز – لباس سفید در فرهنگ هند نشانه عزا است – و داماد لباس کرم رنگ با سربند قرمز بر تن دارد. پدر عروس، سر دیگر تکه پارچه ای را که در دست داماد است به عروس می دهد و به این ترتیب موافقت خود را اعلام می کند. در حالی که انتهای پارچه در دست عروس و داماد است چهار بار دور کتاب مقدس طواف می کنند و بار چهارم زن و شوهر معرفی می شوند.

نپال: از سنت های مهم مراسم ازدواج در نپال این است که داماد مقدار کمی پودر قرمز رنگ را روی پیشانی عروس می گذارد و این نشانی از زن و شوهر بودن انها است.

عربستان: پس از مراسم ازدواج به تالار می روند. غذایی که در مراسم تهیه می شود شامل برنج با ۸ تا ۱۵گوسفند کامل بریان شده است. پس از شام داماد از در پشتی نزد عروس می رود تا به ماه عسل بروند؛ اما در برخی مواقع دوستان، داماد را به محل دوری مانند صحرا می برند تا بازگشت از انجا سخت باشد و به مدت ۲ تا ۳ روز او را انجا نگه می دارند تا رفتن به ماه عسل به تاخیر بیفتد.

ترکیه: در روز عروسی نام تمامی دوستان عروس در داخل کفش عروس نوشته می شود. پس از پایان عروسی کسی که نامش پاک شده باشد یعنی عروس بعدی است.

اسکاتلند: در این مراسم داماد و مهمانان مرد او دامن می پوشند و عروس و داماد با شنیدن صدای نی می توانند محل جشن را ترک کنند.

افریقا: عروس و داماد برای دور نگه داشتن ارواح و از بین بردن گناهان گذشته باید از روی جارو بپرند.

کره: پس از به اتمام رسیدن مراسم به سبک غربی، عروس و داماد لباس رسمی کره ای به تن می کنند و به بزرگان خانواده ادای احترام می کنند. بزرگان به انها مغز میوه، جوجوبا و پول می دهند. مغز میوه و جوجو به نشانه بچه دار شدن و زندگی خوب برای عروس و داماد است (فخرایی گشتی، ۱۳۹۳(

در ایران رسم بر ان است که پیشنهاد ازدواج از سوی مرد انجام می شود. برخی بر این باورند که این پدیده امتیازی برای مردان است و زن در انتخاب نقشی ندارد؛ در حالی که زن می تواند پیشنهاد را قبول یا رد کند. بنابراین پیشنهاد دادن تنها پنجاه درصد مسیله است، قبول یا رد ان توسط دختر در واقع تعیین کننده ۵۰% بعدی است. اغلب کسی که می خواهد ازدواج کند، در اطراف و جوانب به تفحص و تجسس می پردازد و درباره خانواده ها و دختران زیادی بررسی می کند که در دانشگاه، محل کار، معاشرت ها و مجامع اشنا شده. او در این بررسی ها افرادی را مناسب تشخیص می دهد و برای تکمیل اطلاعات خود اقدام می کند. از انجا که این اقدام های اولیه برای تایید یا رد دختر مورد نظر او است و ممکن است به قطعیت نیانجامد، تمام بررسی ها باید غیر مستقیم انجام گیرد.

مراسم عقد و نامزدی با جشن مختصری با شرکت خویشاوندان نزدیک دو طرف انجام می گیرد. در این مراسم صیغه شرعی عقد جاری می شود و از این تاریخ دختر و پسر محرم، و شرعاً زن و شوهرند؛ اما برابر عرف، زمان رسمی زناشویی پس از مراسم عروسی اغاز می شود (پری نوش، ۱۳۸۳(.

از سایر فرهنگ ها و رسوم ایرانی در برگزاری مراسم ازدواج و عروسی می توان: تبادل حلقه ازدواج، دادن مهریه و شیر بها، هدیه دادن گل، مراسم حنابندان، جهیزیه بران، شام دادن در شب عروسی، موسیقی، شعرخوانی، دعا و خواندن کتب مقدس، مانند قران کریم را بیان کرد. البته تعدادی از مراسم ها با توجه به قومیت و مناطق مختلف ایران متفاوت بوده و به شکل خاص خود برگزار می شوند.

ازدواج در ادیان مختلف

اسلام: محیط خانه از مکان هایی است که سازندگی فوق العاده برای انسان دارد. در محیط خانه زن و مرد می توانند بسیاری از فضایل انسانی را کسب کنند و رذایل اخلاقی فراوانی را از خود بزدایند. مبالغه نکرده ایم اگر بگوییم محیط خانه، مانند جبهه، مکتب انسان سازی است. نظر به اهمیت زیاد تشکیل خانواده، شرع مقدس اسلام به ازدواج عنایت و تاکید بسیاری دارد. پیامبر اکرم )ص) می فرمایند: (ما بُنی بِناءً فی الاسلام احبّ الی الله عزّوجلّ من التّزویج؛ هیچ چیزی نزد خداوند محبوبتر از ازدواج نیست) (وسایل الشیعه: ج ۱۴: ۳۲(

امیرالمومنین علیه السلام فرمودند: (تَزوّجوا، فَانّ التّزویج سُنّه رسول الله صلی الله علیه و اله، فانّهُ کان یقول: من کان یحبّ ان یتّبع سُنّتی، فانّ من سُنّتی التّزویج. ازدواج کنید، که همانا ازدواج کردن سنت رسول خدا صلی الله علیه و اله است که همواره می فرمودند: هر کسی که دوست دارد از سنت من تبعیت کند، همانا ازدواج کردن از سنت من است.

دین مسیح: مسیحیان هنگام ازدواج متعهد می شوند که یکی شدن مرد و زن را نشانه ی اشکاری برای محبت خدا به بشر و محبت مسیح به شاگردانش است. به همین علت، مسیحیان ازدواج را التزام و تعهد در طول زندگی می شمارند و با طلاق و ازدواج مجدد در زمان حیات همسر مخالفند؛ اگرچه ازدواج در مسیحیت پدیده ای مقدس محسوب شده و سرّ عظیم نامیده می شود، در برابر ان دوری گزیدن از ازدواج امری پسندیده تر است. شخص مجرد، با تمام توان به خدمت خداوند می رسد و با کم کردن مشغله های دنیوی و زندگی، خود را شبیه عیسی می کند.

دین یهود: در یهودیت، ازدواج به معنای کامل شدن و اوج رشد انسانی است. بر پایه تعالیم یهود، یک زن بدون همسر و مرد بدون زن انسان هایی کامل نیستند و با ازدواج و پیوند زناشویی از شکل ناقص به وجودی کامل تبدیل می شوند. ازدواج در میان کلیمیان دارای مراسمی ویژه با اداب مربوط به ان است که از ان جمله می توان به مهریه زن که کتوباه گفته می شود و تا چاپاه، پارچه ای سفید که بر روی چهار چوب و از هر طرف روی سر عروس و داماد قرار می گیرد و نماد روشنایی خانه و زندگی جدید زوج جوان است (مختابادی، ۱۳۹۲(

دین و مذهب در رابطه با ازدواج

فرهنگ مهم ترین عاملی است که در امر ازدواج و تشکیل خانواده نقش بسزا و تاثیرگذاری دارد، چه بسیار خانواده هایی که به علت ناهماهنگی در زمینه های مختلف فرهنگی وضع نابسامانی دارند و در طول زندگی مشترک خود با مشکلات عدیدهای مواجه شده و در مواقعی به جدایی و اختلافات خانوادگی منجر می شود. عوامل فرهنگی ابعاد مختلفی دارد که مهم ترین انها عبارت اند از: دین و مذهب، اداب و رسوم، تفاوت در شیوه برگزاری مراسم های مختلف، لباس پوشیدن و اراستن ظاهر، سنت ها، باورها، موقعیت اجتماعی، رفاه و وضعیت اقتصادی، نوع شغل، گرایش های سیاسی و. … اعتقادات دینی و مذهبی در ازدواج نقش مهمی دارد. دختر و پسری که با اعتقادات دینی متفاوت ازدواج می کنند؛ پس از احساسات پرشور جوانی، در زمینه های مختلف اختلاف نظر و ناسازگاری خواهند داشت. ازجمله زمینه های مورد بحث، موارد زیر را می توان نام برد:

اختلاف در تربیت فرزندان: زن و شوهری که دارای دو دین متفاوت هستند، بی گمان در چگونگی تربیت و اموزش فرزندان خود و نیز انجام مراسم دینی با مشکلات و مسایلی روبه رو خواهند شد.

اختلاف در انجام فرایض و مراسم دینی: عدم هماهنگی در انجام فرایض و مراسم دینی می تواند زمینه ای برای ناسازگاری خانوادگی باشد.

اختلاف در مسافرت ها و گردش: برای مرد یا زن مسلمان مسافرت های زیارتی و حج مورد توجه است؛ در حالی که مرد یا زن غیر مسلمان رغبت به چنین برنامه هایی ندارد و یا در مورد حج اجازه انجام اعمال را ندارد. بسیار اتفاق می افتد که یک زوج مسلمان به علت اختلاف در سطح اعتقاد، زندگی پر اشوب و ناراحتی را می گذرانند.

اداب و رسوم در رابطه با ازدواج

در جوامع مختلف، اداب و رسوم متفاوتی رایج است. گاه عقاید جامعه ای با عقاید جامعه دیگر در تضاد است واین موضوع به ویژه در مسیله زناشویی قابل توجه است.

در فرهنگ غرب اعتقاد به اصل ازادی جنسی اداب و رسومی را موجب شده است که با عقاید جوامع اسلامی مغایر است و با اعتقادات مسلمانان همخوانی ندارد. از جمله این اداب و رسوم می توان به موارد زیر اشاره کرد:

دست دادن زن ها و مردها اعم از محرم و نامحرم، معاشرت زنان و مردان نامحرم، تشکیل جلسات لهو و لعب مختلط، جدا شدن فرزندان از خانواده از ۱۸سالگی و گسیختگی رشته های عاطفی انان باوالدین، اهمیت ندادن به صله رحم، قطع ارتباط های خانوادگی.

اداب اجتماعی رایج در یک جامعه نیز در طبقات اجتماعی و ساکنان قسمت های مختلف یک کشور متفاوت است و گاه در پیوندهای زناشویی مشکلاتی را ایجاد می کند. اداب و رسوم ده با شهر و اداب و رسوم اصناف و طبقات مختلف اجتماع با یکدیگر فرق دارد. از این رو ضرورت دارد در زناشویی همه این موارد مورد توجه قرار گیرد. خانواده های سنتی اجازه نمی دهند که فرزند در حضور انان ازادانه عمل کند. داماد یا عروس خانواده، چنانچه در حضور مادر شوهر یا پدرشوهر و یا پدرزن و مادرزن پای خود را دراز کند و یا اگر نسنجیده سخن گوید ناراحت می شوند و گاه اینگونه رفتار به اختلاف و گله گذاری منجر می شود (پری نوش،همان(

معیارهای ازدواج و معیارهای همسرگزینی

برای ازدواج در هر جامعه ای و بین اقوام مختلف یکسری معیارهای سنجش وجود دارد که در صورت نادیده گرفتن انها فرد در ازدواج و به تبع ان تداوم زندگی با مشکلات زیادی مواجه می شود. در این میان دین اسلام برای ازدواج معیارهایی را مشخص کرده؛ از مهم ترین معیارهای اسلامی ازدواج و انتخاب همسر عباتنداز:

اصالت و شرافت خانوادگی: اولین و اساسی ترین معیار برای انتخاب همسر – اعم از زن و مرد – اصالت خانوادگی است. به عبارت دیگر دختر و پسر، از خانواده هایی باشند که دارای اصل و ریشه و بنیان اعتقادی درست است. رسول اکرم صلی الله علیه و اله در خطبه ای فرمود: (ای مردم! از گیاهانی اجتناب کنید که بر مزبله ها – جاهای کثیف و الوده – می رویند. گفته شد: ای رسول خدا! مقصود شما ازسبزه ی روییده در مزبله چیست؟ فرمود: زن زیبایی که در خانواده پست پرورش یابد(

ایمان و دینداری: پایبندی به اصول و ایین اسلام، معیار دیگری برای گزینش همسر و خوشبختی خانواده است؛ زیرا پایبندی به دین، انان را از انجام اعمال حرام و خلاف باز می دارد؛ دین، عامل قلبی و درونی است که به وسیله عمل می توان اصل و درجاتش را کشف کرد. هرچه ایمان انسان قوی تر باشد، عمل بهتر و بازدارندگی بهتر و بیشتری به همراه خواهد داشت.

عقل و هوش: عقل و زیرکی پس از دینداری، ازمهم ترین معیارهای انتخاب همسر است. اداره و تداوم زندگی و فایق امدن بر مشکلات زندگی، بسیار دشوار است. اگر زوجین از درایت، تفاهم و درک موقعیت و شرایط یکدیگر برخوردار باشند، می توانند زندگی را بر پایه صحیحی استوار کرده و به کانون خانواده محبت و گرمی بخشند و به سهولت بر مشکلات و ناملایمات زندگی غلبه کنند.

رعایت اصل کفویت (همتا بودن): برای اینکه پسر و دختر به ازدواج استواری دست یابند، هر دو باید اصول کفویت و همانندی را در ابعاد سنی، جسمی، روحی و روانی، فرهنگی و علمی رعایت کنند. به عبارت دیگر، دختر دیندار باید با شخص دیندار ازدواج کند؛ زیرا دیندار و بی دین به طور طبیعی، در مواردی با یکدیگر درگیری خواهند داشت.

سلامت جسمی و روانی: سلامت جسمی و روحی، از بهترین نعمت ها و کمال برای انسان محسوب می شود. انسان سالم، خانواده سالم ایجاد می کند؛ چه انکه انسان سالم، به نیکی از عهده اداره امور زندگی بر می اید. برخی از بیماری ها، ممکن است تهدیدی جدی برای سلامت انسان و همسر اینده او باشند و از این جهت، نیازمند تحقیق و بررسی است (موسوی، ۱۳۸۹(

حسن خلق: اخلاق حسنه و خوشرویی با همنوع، به ویژه در کانون خانواده از اموزه های اخلاقی و دینی بسیار سفارش شده در اسلام است در انتخاب همسر هم زن و هم مرد باید به حسن خلق همدیگر توجه کنند؛ چراکه اخلاق نیکو موجب حل مشکلات و ایجاد صمیمیت در کانون خانواده می شود.

شغل: در انتخاب همسر توجه به نوع شغل و میزان ساعاتی که صرف کار خود می کند و همچنین علاقمندی وی به کار از اهمیت زیادی برخوردار است، شخصی که برای شغل خود مجبور است قبل از طلوع افتاب از منزل خارج و بعد از طلوع افتاب به منزل برگردد و یا شخصی که تنش شغلی زیادی دارد یا اینکه مردانی هستند که تمایلی ندارند زنانشان در بیرون از خانه کار کنند و برخی از زنان به جایگاه اجتماعی افراد – مثل دکتر و مهندس و. .. – بیشتر توجه دارند. در انتخاب همسر باید با توجه به نوع سلیقه خود همسر مناسبی را انتخاب کرد.

از دیگر معیارهای ازدواج و انتخاب همسر می توان به: صداقت، زیبایی، سن، نظم در کارها، همکاری و مشارکت، اختلاف سلیقه، گرایش های سیاسی، وفاداری، عشق و علاقه، سطح درامد و. .. اشاره کرد.

مشکلات و موانع فرهنگی ازدواج

به رغم اهمیت زیاد ازدواج و تشکیل خانواده و توصیه های مکرر قران کریم و ایمه اطهار علیهم السلام به ازدواج به موقع و ایجاد شرایط مناسب و فراهم اوردن مقدمات لازم برای ازدواج اسان جوانان، در جوامع کنونی – به ویژه در دهه اخیر – بروز برخی فرهنگ ها و رسم های غلط در بین خانواده ها باعث ایجاد موانع بزرگ بر سر راه ازدواج جوانان و به طبع ان افزایش سن ازدواج و بی رغبتی جوانان به گرایش به ازدواج و بالارفتن سن ازدواج می شود. در زیر اهم این مشکلات و موانع بیان می شود:

اقتصادی و مالی: امروزه بسیاری از خانواده ها لازمه ازدواج را داشتن تمکن و پشتوانه مالی افراد، به ویژه مردان می دانند و تمایل به پیوند با خانواده هایی دارند که از وضعیت مالی مناسبی برخوردارند، بی توجهی به معیارهای اخلاقی، انسانی و دینی و از طرفی توجه به این نکته که بیشتر جوانان برای نداشتن پشتوانه مالی مناسب و نگرانی های ناشی از هزینه های زیاد مراسم های عروسی تمایلی به ازدواج نشان نمی دهند، اکنون از مهم ترین موانع ازدواج به حساب می اید.

مهریه و شیربهاء: تعیین مهریه های سنگین از دیگر موانع ازداج جوانان است. هرچند قوانینی برای تعیین حد نصاب لازم برای مهریه تصویب شده، اما اکثر خانواده ها تمایلی به رعایت ان ندارند و عمده دلیل خود را نداشتن اعتماد به اشخاص و ایجاد پشتوانه برای فرزندان خود می دانند.

هزینه ها و تشریفات عروسی: شیوع عادت نامناسب چشم وهم چشمی در عصر حاضر و تقلید کورکورانه برخی خانواده ها از سبک و زندگی غربی و ماهواره ای باعث ایجاد هزینه های زیاد و تشریفات زاید در عروسی ها شده و اینکار خانواده ها، به ویژه جوانان در شرف ازدواج را با مشکلات زیادی در تامین مخارج عقد و عروسی مواجه ساخته است.

جهیزیه مجلل و سنگین: تهیه جهیزیه از سنت های حسنه ای است که امروزه با پیشرفت های ارتباطاتی و جوامع دستخوش تغییرات زیادی شده و شکل تشریفاتی و رقابتی به خود گرفته است. هزینه های سنگین تهیه جهزیه، خانوده های کم بضاعت را با سختی مواجه ساخته و به تبع ان مانع بزرگی بر سر راه ازدواج جوانان تلقی می شود.

از دیگر موانع و مشکلات موجود در مسیر شکل گیری ازدواج می توان به: نداشتن شغل و بیکاری جوانان، فقدان مسکن، علاقه مندی به ادامه تحصیلات تکمیلی و عالی، ترس از اینده، روابط نامشروع، نبود اعتماد پسران و دختران جوان نسبت به یکدیگر، تبلیغات گسترده ماهواره ای در ترویج زندگی مجردی و. .. اشاره کرد.

نتیجه گیری

خانواده رکن اصلی در جوامع بشری است که در اصلاح و یا انحراف جامعه نقش بسزایی را ایفا می کند. پایه اصلی و اساسی خانواده را پیوند ازدواج تشکیل می دهد که در ان زن و مرد بر اساس یکسری مقررات و اداب و رسوم شرعی، قانونی و اجتماعی و عاطفی زندگی مشترک را اغاز می کنند.

ازدواج از مهم ترین حوادثی است که در زندگی هر انسان رخ می دهد، در این میان عوامل فرهنگی و هنجارهای متعدد اجتماعی، سیاسی، قانونی، دینی و. .. بر شکل گیری نوع ان و سبک زندگی افراد تاثیر می گذارد. با توجه به اختلاف های متعدد و گوناگون فرهنگ ها در میان اقوام و جوامع مختلف، هر قوم و ملتی برای خود سبک و شیوه زندگی، اداب و فرهنگ خاصی را دارند. ازدواج که با هدف حفظ بقای نسل، رسیدن به ارامش و پاسخگویی به نیازهای عاطفی، جسمی و جنسی انسان ها صورت می گیرد، بدون توجه به اختلاف های فرهنگی رایج و موردپذیرش جوامع به سختی شکل می گیرد و ضروری است که به منظور استحکام خانواده ها قبل از ازدواج به فرهنگ، اداب و رسوم و اخلاقیات و. .. یکدیگر توجه کافی شود.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی حوزه