5th، ژوئن 2022
نويسنده: user1daftar

www.MajdeDez.com

زمان انتشار: 5th, ژوئن 2022 ساعت 12:00 ق.ظ | کد خبر: 92136

قیام ۱۵ خرداد

جایگاه روحانیت شیعه در جامعه ایران و پیروی مردم از انها، در قیام ۱۵ خرداد نقش بسیاری داشت. در طول یک صد سال اخیر، روحانیان مبارز انقلابی، مردم مسلمان ایران را علیه سیاست ها و برنامه های ضد اسلامی سلسله قاجار و خاندان پهلوی بسیج کردند. در طول این سال ها درک شیعه از مسایل سیاسی، به تدریج دچار تحول شد و با سیاسی شدن افکار عمومی مردم، روحیه مبارزه جویی با نظام های طاغوتی سرلوحه حرکت های انان قرار گرفت. نخست قیام تنباکو علیه سلطه اقتصادی بیگانگان شکل گرفت. سپس افکار عدالت جویانه و قانون خواهی، در انقلاب مشروطیت و قانون اساسی مشروطه تبلور یافت. جنبش ملی شدن نفت نیز مبارزه ای ضد بریتانیایی بود که ابعاد گسترده تری در مقایسه با قیام تنباکو داشت.

سرانجام، نهضت پانزده خرداد سال ۱۳۴۲، در کوران فعالیت های سلطه جویان امریکا به وقوع پیوست؛ فعالیت هایی که در پوشش اصلاحات سیاسی، اقتصادی، فرهنگی ـ حقوقی و اجتماعی صورت می گرفت. این قیام، پایه های رژیم سلطنت پهلوی را متزلزل کرد. در اغلب جنبش های سیاسی ـ اجتماعی ایران، روحانیت مبارز شیعه نقش اصلی را برعهده داشت و قیام پانزده خرداد، با کوشش های بی دریغ امام خمینی ره) روی داد.

(امام خمینی ره)، در مقام مرجع و رهبری روشن ضمیر، تهاجم فکری و فرهنگی دشمنان اسلام را در زمینه های گوناگون به خوبی دریافته بود و برای زدودن اثار ان می کوشید. تبلیغات فرهنگی رژیم شاه، اسیب هایی چون جدایی دین از سیاست؛ سرکوب اسلام؛ معرفی مکتب های پوشالی و انحرافی و فریبنده و دعوت مردم به انها؛ ایجاد خودباختگی فرهنگی و ناامیدی از فرهنگ اسلامی؛ محو معنویت از جامعه؛ ایجاد سلطه فرهنگی و گسترش برتری باورهای غربی؛ ایجاد و گسترش روشن فکری غربی؛ پاشیدن بذر نفاق میان مسلمانان؛ ایجاد شکاف و تفرقه میان حوزه و دانشگاه؛ ترویج فساد اخلاقی و مانند ان را در پی داشت. سلطه عوامل استعمار و دولت های وابسته، اسیب های جبران ناپذیری بر فرهنگ کشور وارد می کرد که امام خمینی (ره) انها را در دو مقوله (تلاش برای حذف اسلام و اسلام شناسان از سر راه منافع استعمار) و (ایجاد نظام اموزش استعماری) دسته بندی کرد.

 انگیزه ها و اهداف قیام ۱۵ خرداد

خاستگاه قیام ۱۵ خرداد، اندیشه های روحانیت مبارز شیعه، به رهبری امام خمینی ره) بود. در اندیشه ها و تفکر امام، تشکیل حکومت اسلامی و اجرای احکام اسلام جایگاهی ویژه داشت. بر این اساس، اجرای قوانین اسلام در حوزه های سیاست، اقتصاد، فرهنگ و اجتماع از انگیزه های اصولی نیروهای مذهبی به شمار می رفت. با توجه به سرپیچی رژیم شاه از حدود الهی و عمل نکردن به احکام اسلام، امر به معروف و نهی از منکر؛ دفاع از ارزش ها و سنت های اسلامی؛ مقابله با برنامه های استعماری امریکا و اسراییل و مبارزه با حاکمیت و گسترش فرهنگ غربی که مخالف معیارهای فرهنگ اسلام ناب محمدی بود، از انگیزه های نسل جدید روحانیت برای ورود به عرصه سیاسی کشور و وقوع قیام ۱۵ خرداد به شمار می رفت.

امام خمینی (ره)، در مرحله اول مبارزه خود، درصدد پیشگیری و کنترل حرکت های ضدمذهبی رژیم شاه برامد، ولی هنگامی که این رژیم، تهاجم همه جانبه خود را علیه حضرت امام و پیروانش اغاز کرد، شیوه دیگری برای مبارزه برگزیده شد که رویارویی با اصل نظام شاهنشاهی بود.

انگیزه دیگر امام، مبارزه با صهیونیسم جهانی و عوامل داخلی انها و پاسداری از احکام اسلام و قران و حفاظت از استقلال کشور بود. جلوگیری از نفوذ بیشتر اعضای فرقه ضاله بهاییت که ستون پنجم اسراییل در ایران بودند، نیز از دیگر اهداف امام بود. رژیم شاه در سال ۱۳۲۸، به طور غیررسمی، اسراییل را به رسمیت شناخته بود و زمینه نفوذ عوامل صهیونیسم در ایران را فراهم ساخته بود.۲

امام خمینی ره) در پاسخ به تلگراف علمای دوران، در تاریخ ۱۶/۲/۱۳۴۲ فرمود: (… خطر اسراییل و عمال ننگین ان اسلام و ایران را تهدید به زوال می کند. من برای چند روز زندگی با عار و ننگ ارزشی قایل نیستم و از علمای اعلام و سایر طبقات مسلمین انتظار دارم که با تشریک مساعی، قران و اسلام را از خطری که در پیش است، نجات دهند…).

بنابراین، نیروهای مذهبی که از امام خمینی پیروی می کردند، با انگیزه اولیه مخالفت با دستگیری امام خمینی (ره) و انگیزه های اصلی دفاع از دین اسلام و ارزش ها و احکام ان، در قیام ۱۵ خرداد شرکت کردند و اهداف رهبری نهضت را که در طول دو سال مبارزه ۱۳۴۲ ـ ۱۳۴۱) بیان شده بود، پیگیری کردند، اهداف اصلی امام خمینی ره)، حاکمیت قوانین اسلام و اجرای شریعت اسلامی و قطع زنجیرهای وابستگی کشور از کشورهای استعمارگر و استکباری امریکا و اسراییل بود. خلع مهره های داخلی بیگانگان و براندازی اصل نظام شاهنشاهی و جایگزینی حکومت اسلامی، برای تحقق اهداف نهضت ضروری بود که امام کوشش برای تحقق این اهداف را سرلوحه مبارزات خود قرار داده بود.

منبع: پایگاه اطلاع رسانی حوزه